Ghi lại để nhớ.

Mỗi ngày đọc được điều gì hay, hoặc điều gì mình đã biết nhưng hay quên, thì cần ghi lại "những bài học dọc đường đi" này.

1. Đừng đứng chụp ảnh như bình thường

Những bức ảnh đứng chụp từ ngang tầm mắt khi người chụp đứng bình thường trên mặt đất là những bức ảnh nhàm chán nhất. Vì những khung cảnh bình thường như nhau ai cũng chụp cả rồi, vì đa phần đó là kiểu “tiện tay chụp, không suy nghĩ.”

Thử nghiệm chính là một nửa niềm vui của việc chụp ảnh khi tôi có thể di chuyển lại gần, ra xa, ngồi xuống, nằm xuống, sang trái, sang phải, trèo lên cây, thay ống kính với tiêu cự khác… Sức mạnh của máy kỹ thuật số nằm ở chính sự vô tận của thử nghiệm để học hỏi, để làm mình tiến bộ hơn. Chỉ cần những góc thú vị thì những cảnh bình thường cũng có thể trở nên mới lạ và hấp dẫn.

2. Đừng sợ sai lầm và phê bình

Không ai trở thành vĩ đại trong một đêm, một tuần, một tháng, một năm hay thậm chí mười năm. Tôi không nghĩ có khái niệm thiên tài hay bẩm sinh tuyệt đối trong nhiếp ảnh như những lĩnh vực khác như nhạc, họa – tất cả đều quăng quật mình vào những thử nghiệm vô định, cũng mò mẫm từng tí một, cũng nản lòng mỗi khi thất bại hay vui sướng tột độ khi thành công.

Cái phân biệt họ với những người bình thường khác là họ không bao giờ dừng lại. Chỉ khi đối mặt với thử thách cao nhất con người mới có thể mình lên một tầm cao mới và hơn nữa. Nhiếp ảnh cũng giống như tập thể hình, nếu không đẩy những thử thách mức tạ của mình đến mức không nâng nổi nữa (set to failure), cơ bắp sẽ không phát triển được.

Đừng để những thử nghiệm ấy của mình nằm phủi bụi một chỗ, mà hãy để cho những người bạn, những người cùng yêu ảnh có kinh nghiệm góp ý và nhận xét, họ sẽ có những góc nhìn và bình luận khách quan hơn chính chúng ta. Miễn là bạn cầu thị, họ xây dựng và đừng để những sai sót tiêu cực làm nản lòng khiến ta bỏ cuộc.

3. Đừng ngại tiếp nhận cảm hứng và bắt chước

Mặc ai nói gì thì nói, với tôi tiếp nhận cảm hứng và bắt chước một nhiếp ảnh gia bạn yêu thích là một phần quan trọng của quá trình học hỏi, miễn là chúng ta đừng mắc kẹt trong cái vòng luẩn quẩn ấy quá lâu. Trong quá khứ và kể cả hiện tại, tôi nhận ra rằng có những nhiếp ảnh gia tôi đã hết thích vì gu, mắt thẩm mỹ của mình đã dần thay đổi, định hình thành một thứ riêng – nhưng cũng có những người tôi vẫn khâm phục và say mê ảnh của họ.

Dù là ai đi nữa, khi nhìn nhận lại con đường và sự thay đổi trong những bức ảnh của mình, tôi nhìn thấy nhiều cột mốc khi những cảm hứng tôi nhận từ họ đã được thay đổi và phát triển, uốn nắn để trở thành một phong cách riêng biệt của bản thân. Một quá trình sẽ còn tiếp diễn mãi mãi...

Đừng quá căng thẳng về chuyện máy móc

Hôm nay lại có thêm một người bạn, một đồng nghiệp nói với mình rằng máy chụp hình ở nhà là loại cũ, ngại đi quá, chắc chừng nào mua máy mới rồi đi off với anh em.

Điều này không mới. Nói cho cùng, máy móc quan trọng thật, nhưng đấy là với những người chuyên nghiệp! Họ cần khẳng định thương hiệu với khách hàng bằng những đồ nghề tốt và có danh tiếng, họ cần sự ổn định và chắc chắn, không bao giờ sai sót của những hãng lớn, dòng máy đắt tiền, họ cần những chức năng đặc biệt để dùng trong những công việc đặc biệt mà người dùng nghiệp dư không bao giờ phải bận tâm tới... Có máy tốt, đồng ý là bạn sẽ dễ dàng hơn khi chụp một số loại ảnh nào đó, nhưng bạn sẽ lười học hỏi hơn…

Nhưng bạn có bao giờ khen món ăn ngon là nhờ bộ đồ nấu bếp xịn, hay thậm chí chỉ cần mua thịt cá rau củ đắt tiền ở cửa hàng danh tiếng là nấu cách nào cũng thành món ăn ngon?

Điều cốt yếu tạo ra tấm ảnh đẹp chính là cái nằm sau máy ảnh vài cm, câu này các bậc tiền bối đã nói.

Chụp ảnh là một thú vui và nhằm mang lại niềm vui, nếu không tại sao chúng ta lại làm một chuyện chỉ mang lại căng thẳng, mệt mỏi, đúng không? Đừng để máy móc là cái trở ngại cho niềm vui chụp ảnh, là cái neo kéo sự tiến bộ và ham học hỏi của mình bằng những câu:  “Bao giờ mới đủ tiền mua máy để chơi với các bác?” hay “Đợi nâng cấp mày rồi sẽ đi chụp cái đấy.”... Thật ra không chỉ bạn mà nhiều người cũng vậy. Hãy bỏ nó ra khỏi suy nghĩ, tự tin... Vượt qua được giai đoạn này, bạn sẽ thấy đầu óc thảnh thơi rất nhiều để chụp ảnh vì niềm vui ... 

Nhiếp ảnh - nguồn nuôi dưỡng cảm xúc, nuôi dưỡng yêu thương

“Photography is a way of feeling, of touching, of loving. What you have caught on film is captured forever... it remembers little things, long after you have forgotten everything.” 

Nhiếp ảnh gia Aaron Siskind (1903-1991)

“Nhiếp ảnh là một phương cách để cảm nhận, để sờ chạm, để yêu thương. Cái mà bạn bắt được trên phim sẽ được thu nhận mãi mãi… nó nhớ cả những điều nhỏ nhặt, rất lâu sau khi bạn đã lãng quên tất cả” 

Nhiếp ảnh như điểm số của môn Văn Học

Thêm một điều cần nhớ trên đường đi:

"Có những bức ảnh có vẻ đẹp, nổi bật so với các bức ảnh khác, nhưng đừng cho rằng đây là bức ảnh đẹp nhất. Và bạn cũng đừng đi tìm bức ảnh hoàn hảo làm gì. Hãy coi nhiếp ảnh như một điểm số của môn Văn học. Bạn đã bao giờ thấy điểm 10 Văn học chưa? Trên đời này làm gì có hai thứ đó cho bạn tìm đâu? Chỉ có bức ảnh đẹp nhất vào thời điểm này, hoặc đẹp nhất cụ thể là gì nhé ! 

Hoặc giả sử một nhiếp ảnh khác đăng một bộ hình lên và rất nhiều người khen đẹp và mình bạn lại thấy nó chưa đẹp. Hoặc giả dụ bạn đăng một bộ ảnh của mình mà rất tâm đắc nhưng mọi người lại chê, lại ném đá bộ ảnh của bạn. Đừng thắc mắc và làm gì cả. Đó mới là nhiếp ảnh chứ ! Điều đó không đáng để bạn phản ứng quá gay gắt hay là comment thắc mắc làm gì ? Đây là lúc đầu óc phân tích của bạn nên hoạt động. Và tự trả lời những câu hỏi của mình chứ không phải để tranh luận với họ. Vì khi tranh luận bạn đã đánh mất thời gian để mình phân tích rồi đó. Biết đâu từ những lời chê xấu của bạn bạn sẽ có một ý tưởng mới hoặc thấy được những điểm yếu của mình?"

 

Phía sau những bức ảnh chân dung lung linh, xinh đẹp

Leo lên bàn ghế, nằm bẹp dưới đất, leo lên cây cao, lội xuống ruộng, xuống hồ, chui vô góc vườn, leo lên cửa sổ, phơi mình ngoài nắng, đi xa từ mờ sáng… là chuyện thường ngày đối với các tay máy:

Những chuyện như thế này cũng “bình thường thôi” đối với các tay máy, vì không chấp nhận gian nan sao có được những bối cảnh đẹp, góc ảnh đẹp…? Đó là chụp người chứ mấy tay chụp ảnh động vật hoang dã còn phải gian khổ hơn nữa !  

Phần thưởng sẽ là những shot ảnh thành công, tay quẹt mồ hôi trán nhưng nụ cười rạng rỡ niềm vui…

Viết linh tinh

Nhiếp ảnh có nhiều thể loại, khá nhiều: macro, chân dung, tĩnh vật, phong cảnh, đường phố, đời thường, quảng cáo, phóng sự, báo chí, thời trang, bướm hoa, động vật,… Và người cầm máy, không kể những người đi theo “nghiệp cầm máy”, những kẻ trót mê cầm máy, trong quá trình theo đuổi “niềm vui” cũng đều muốn thử qua các thể loại, nếu có điều kiện.

Cũng giống như ngành Y với rất nhiều chuyên khoa, để được gọi là Bác sĩ thì phải học những cái cơ bản, hết tất cả cơ bản, rồi tổng quát tất cả các chuyên khoa để biết, chứ không thể nói tôi chỉ thích chuyên khoa này, tôi sẽ chỉ làm chuyên khoa này, mà không biết tí gì về bệnh chuyên khoa khác ra sao,… Học rồi cũng có thời gian thực hành đủ các chuyên khoa, thích hay không thích cũng đều cần học, biết và thực hành sơ qua. Những chuyên khoa lớn, cơ bản thì phải thực hành nhiều hơn, biết nhiều hơn…Sao đó anh mới được “đi đâu, làm gì” tùy anh.

Trong thời gian học tổng quát đó, ai thích chuyên khoa nào thì dành nhiều thời gian để học, đọc và thực hành chuyên khoa đó nhiều hơn… và biết đâu lúc đầu không thích, khi vào thực hành rồi, dần dần lại thích, nhận ra sở trường của mình?

Mà nào phải chỉ có ngành Y, ngành nghề khác cũng vậy, y như vậy…

Đã cầm máy thì phải biết qua nhiều thể loại, tìn kiếm cơ hội thực hành, người giúp mình thực hành (hướng dẫn và mẫu), thực hành nhiều thì mới nâng cao tay nghề, cũng y như sinh viên y khoa và cả khi làm Bác sĩ rồi cũng vậy, cần người dạy, cần mô hình để thực tập, cần người bệnh cho mình kinh nghiệm,…

Đó là chưa kể một khi đã cầm máy, đa số thằng nào cũng “tham lam”, muốn biết được nhiều, làm (chụp) được nhiều, hơn cả các ngành nghề khác, dù chỉ là kinh doanh chụp ảnh album hoặc các nhiếp ảnh gia đã có giải thưởng quốc tế, thấy ai chụp được ảnh nào hay, góc chụp mới, đẹp quá, sáng tạo quá, chủ đề mới…cũng muốn thực hiện được những tấm hình ấy, rồi làm hơn…

Điều đó thực ra chẳng có gì là xấu, thấy người khác làm được, mình cũng cố gắng làm được mà thôi, làm được rồi thôi, đạt được “level” đó rồi, quay lại với thể loại mình thích, hoặc lại tìm kiếm chủ đề mới, cách thể hiện mới… Cũng là hình thức tự học, tự thực hành, tự nâng cao, hoàn thiện tay nghề, không thể “đứng ỳ một chỗ”, tự hài lòng với những điều ít ỏi làm được. Tất nhiên để đạt được, thực hiện được “level” đó (bộ ảnh đó) thì không thể ngày một ngày hai và thực hành chỉ vài lần mà được.

Nghệ thuật mà suốt ngày chỉ đi theo lối mòn mà nhiều người đã đi rồi, mình cũng đã đi rồi thì gây chán, bản thân chán, người khác cũng chán... Nhưng những “level” cơ bản ban đầu thì cần phải biết, phải làm qua, làm được, cần người hướng dẫn, cần đi thực hành nhiều…

Con diều muốn bay lượn thật đẹp như chúng bạn, luôn cần sợi dây dài kéo nó bay cao lên, cần một quá trình. Khi bay cao được rồi nó mới bay lượn được mọi hướng thỏa chí…

Người Khai Sáng

Ngày hôm kia, được Ông Nội tụi nhóc cho lại một quyển sách quý, quyển sách hình trắng đen mà mình đã từng lén lấy xem mê say ở nhà, hồi còn là học sinh cấp 2. Cầm xem lại, nhớ lại cảm giác ngày xưa khi xem…

Và bức ảnh “Chờ đợi”, bức ảnh từng xem bao nhiêu lần không chán, chính bức ảnh đã khiến đứa trẻ xem lén sách ngày ấy lần đầu ao ước sau này lớn lên sẽ cầm máy chụp được tấm hình tương tự như vậy, cùng ý tưởng những hình ảnh khác cho chủ đề đó…

Không có được may mắn như các bậc chú bác từng được gọi Nguyễn Cao Đàm & Trần Cao Lĩnh là Thầy, không được nghe những lời giáo huấn, truyền đạt kinh nghiệm nhiếp ảnh, nhưng đã xem 2 bậc tiền bối đấy là người Thầy đầu tiên, vì chính những bức ảnh đã  đưa mình đến nhiếp ảnh, những ao ước được thực hiện những bộ ảnh.

Giờ đây xem lại cuốn sách ảnh này, khi đã có một ít kiến thức trong đầu, chút ít hiểu biết về kỹ thuật, lại thấy mình học được nhiều hơn, lại có những chủ đề, những bức ảnh ao ước được thực hiện…

Xin ghi lại nơi đây, như sự tri ân 2 bậc khai sáng, người đưa mình đến ước mong cầm máy, cùng thể loại nhiếp ảnh Life style, Street life mà mình luôn ưa thích.