Tại sao chúng ta hay dễ hoài niệm khi trời mưa?
Có lẽ không phải trời mưa làm chúng ta nhớ. Mà trời mưa làm những thứ vốn đã nằm trong ký ức… dễ nổi lên hơn.
Một ngày nắng đẹp thường kéo ta ra ngoài: đi làm, đi chơi, gặp người khác, làm việc này việc kia. Não chúng ta hướng về hiện tại và những gì đang xảy ra.
Còn một buổi chiều mưa, nhất là mưa kéo dài, mọi thứ bị thu nhỏ lại: tiếng mưa, cửa sổ, căn phòng, ánh sáng xám, một tách cà phê… Làm thế giới hiện tại “chậm” lại, ít kích thích bên ngoài hơn.
Thế là khoảng trống xuất hiện.
Và trong khoảng trống ấy, ký ức bước vào.
Nó hơi giống lúc nghe một bài hát cũ. Không phải bài hát tạo ra ký ức; nó chỉ mở đúng cái ngăn kéo mà bình thường mình chẳng có lý do để mở.
Ký ức của con người không chỉ được lưu bằng hình ảnh. Nó gắn với âm thanh, mùi, nhiệt độ, ánh sáng, cảm giác trên da, không khí.
Một cơn mưa hôm nay có thể vô tình tái tạo một tổ hợp cảm giác rất cũ: tiếng mưa trên mái tôn → ánh sáng chiều xám → mùi đất ướt → hơi lạnh → tiếng xe chạy ngoài đường → cảm giác ngồi trong nhà nhìn ra ngoài...
Nếu thời thơ ấu của bạn có những ngày mưa như vậy, não có thể nhận ra: “À, cảm giác này mình từng biết.”
Và nó không nhất thiết gọi lại một kỷ niệm cụ thể... Nó có thể gọi lại cả một giai đoạn của cuộc đời.
Cho nên đôi khi ta không nhớ “ngày mưa năm 1998”.
Ta nhớ mình của năm 1998.
Sài Gòn chỉ có hai mùa, mưa và nắng. Và bao nhiêu kỷ niệm, bao nhiêu hoài niệm đều đổ về mùa mưa. Dù nắng sớm đầy sức sống, nắng trưa êm ả trải dài trên mái ngói nhà Ngoại,... Nhưng có ai nhớ mùa nắng Sài Gòn, vì nắng mà hoài niệm?
